“16-19. Yüzıl Osmanlı Arşiv Belgeleriyle Koçgiri Tarihi” kitabının tanıtımı yapıldı
Dipnot Yayınevi tarafından basılan “16-19. YY Osmanlı Arşiv Belgeleriyle KOÇGİRİ TARİHİ” isimli kitabın tanıtımı 24.05.2025 tarihinde Ümraniye’de bulunan Koçgiri Kültür Derneği’nde yapıldı.
KOÇGİRİ TARİHİ kitabının tanıtımı için yapılan etkinlikte kitabın editörlerinden tarihçi Alişan Akpınar, yazarlar Gültekin Uçar, Burak Bektaş, ve Ali Haydar Bektaş kısa birer sunum gerçekleştirdi.
“İNANCIMIZ, DİLİMİZ VE KÜLTÜRÜMÜZ BİZE ATALARIMIZIN EMANETİDİR”
Açılış konuşmasını yapan Koçgiri Kültür Derneği Başkanı Rıza Karaman, “Bir dil 5 bin senede oluşuyor bu sebeple dönemsel hiçbir mesele hiçbir ideoloji böylesi kadim mirasların tırnağı edemez. İnancımız Yavuzlar, Timurlar, Topal Osmanlar ve Sakalı Nurettinleri gördü ama kendini bugünlere kadar getirdi. İnancımız, dilimiz ve kültürümüz bize atalarımızın emanetidir. Emaneti yücelterek bizden sonraki kuşaklara aktarmak boynumuzun borcudur. Koçgiri her zaman önemli bir yer oldu. Başkaları Koçgiri’yi tarif etmeye kalktı şimdi elimize ulaşan bu eser Koçgiri’nin kendi evlatlarının kaleme aldıkları bilimsel ve akılcı bir eserdir” dedi.
“KOÇGİRİ TARİHİ, İSYAN ETRAFINDA KONUŞULAN BİR TARİH ANCAK ONDAN ÖNCESİ DE VAR”
Koçgiri tarihi denildiğinde akla ilk olarak 1920-1921 tarihinin geldiğini belirten tarihçi Alişan Akpınar, “Hemen Koçgiri İsyanı’na yoğunlaşırız. Koçgiri tarihi isyan etrafında konuşulan bir tarih. Oysa Koçgiri’nin ondan öncesine uzanan bir tarihi var. Aslında bu kitap bu sorulara Osmanlı arşivinde yoğun bir çalışmayla ortaya çıkarılan belgelerle cevap verme çabası” diye konuştu.
KİĞI, MALATYA VE HARPUTTAN KOÇGİRİ’YE
Kitabın yazarlarından Gültekin Uçar, bu çalışmada Koçgirililerin Şeyh Hasanlı ve Desimli aşiretlere tabi topluluklar olarak 1700-1800 yılları arasında tarihi Çemişgezek topraklarındaki Kiğı, Harput ve Malatya’dan sürülerek bugünkü yaşam alanlarına (İmranlı-Zara-İliç-Refahiye-Divriği-Hafik-Kangal) iskan edilmelerinin belgelerle yer aldığını belirtti. Aşiretlerin sürgün ve iskanın sebeplerinin sosyo-ekonomik nedenlerinin de ilk kez ele alındığını belirten Uçar; bu çalışmanın Aşiretlerin iskanı, Kürdistan’da sömürgeci uygulamalar, etno dinsel direniş alanları olarak Dersim ve Koçgiri’yi ortaya çıkartan şartlar üzerine yeni tartışmalara da zemin olacağını ifade etti.
“KİTAPTA, KOÇGİRİ TARİHİYLE İLGİLİ BELGELER VAR”
Kitapta Koçgiri tarihiyle ilgili önemli bir belgeler grubunun da Osmanlı arşivlerinden alınan nüfus defterleri olduğunu olduğunu ifade eden Burak Bektaş, bu çalışmanın hazırlanan ciltleride 26’yı aşkın Osmanlı nüfus defterinin defteroloji yöntemiyle analiz edilerek yayınlanacağını belirtti. Bu defterlerde yer alan bilgiler ışığında Koçgirililerin kimliği ve inannı hakkında yürütülen asimilasyon çalışmalarının etkisinin kırılacağını, Koçgiri bölgesinde yer alan tüm köylerdeki insanların 200-250 yıl önceki atalarının seceresi ve yaşadıkları hakkında fikir sahibi olabileceğini belirten Bektaş,“Osmanlı arşivinde bulunan belgeler sonuçta o dönemdeki muktedirlerin yazdığı bilgiler. Burada kendi sesimizi bulabilir miyiz konusunu açığa çıkartmak istedik. Muktedirlerden çok, sesleri duyulmayan, sessizde kalanların sesi olmaya çalıştık” diye konuştu.
Etkinlik, tanıtıma katılanların dahil olduğu soru-cevap bölümünün ardından, Cihan Çelik seslendirdiği Koçgiri parçalarıyla son buldu.
Tanıtım toplantısının ayrıntılarını izlemek isteyenler aşağıdaki linki tıklayabilir:
“KOÇGİRİ TARİHİ” Kitabı Tanıtım Etkinliği (24 Mayıs 2025)